Ο αθλητισμός, η νέα βιτρίνα του Κοσόβου

Από τότε που ανακήρυξε την ανεξαρτησία του, το 2008, το Κόσοβο προσπαθεί να αποδείξει τη βιωσιμότητά του και να κερδίσει αναγνώριση. Όμως ο θύλακας αυτός, που τον στραγγαλίζει η διαφθορά και επιβιώνει χάρη στην ξένη βοήθεια, δυσκολεύεται να αποκτήσει πλήρη διεθνή αναγνώριση. Κύριο όπλο του σε αυτή την προσπάθεια είναι ο αθλητισμός.

Αναγνωριζόμενο ως κράτος από μια εκατοστή χώρες μονάχα, το Κοσσυφοπέδιο έχει πολύ δρόμο μπροστά του μέχρι να γίνει δεκτό στον ΟΗΕ. Ακόμα και μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πέντε χώρες δεν αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του ή τα μέσα που του επέτρεψαν να την αποκτήσει. Τον περασμένο Νοέμβριο, απέτυχε στην προσπάθειά του να γίνει δεκτό στην UNESCO, διότι δεν κατόρθωσε να κερδίσει την υποστήριξη των δύο τρίτων των κρατών-μελών. Αντιθέτως, έγινε δεκτό χωρίς μεγάλες δυσκολίες, στις 9 Δεκεμβρίου 2014, στη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή. Οι ηγέτες του ποντάρουν στον αθλητισμό για να κερδίσουν νομιμοποίηση, καθώς η ΔΟΕ έγινε δεκτή στον ΟΗΕ με καθεστώς παρατηρητή, το 2009. Στα επίσημα αθλητικά θεσμικά όργανα της χώρας αντιπαρατίθενται δύο πολιτικοί λόγοι –και οι αρνήσεις λένε, μερικές φορές, πολύ περισσότερα από όσα οι διακηρύξεις.

 

Στο πλαίσιο της καμπάνιας Kosovo Wants To Play (“Το Κόσοβο θέλει να παίξει”), υποστηρικτές της συμμετοχής της χώρας σε όλες τις διεθνείς ομοσπονδίες, κυρίως με καταγωγή από τη χώρα αλλά όχι απαραιτήτως, ανέβαζαν τις φωτογραφίες τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ένδειξη #kosovowantstoplay

 

«Ασχολούμαστε με τον αθλητισμό, όχι με την πολιτική», τονίζει ο Μπεσίμ Χασάνι, πρόεδρος της Εθνικής Ολυμπιακής Επιτροπής. Κατά την άποψή του, η κατάσταση έχει βελτιωθεί μετά την εισδοχή του Κοσόβου, ως 205ου μέλους της ΔΟΕ και ως 50ου μέλους των Ευρωπαϊκών Ολυμπιακών Επιτροπών. Τον Ιούνιο του 2015, οι Κοσοβάροι αθλητές παρέλασαν με τη σημαία τους στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, στους πρώτους Ευρωπαϊκούς αγώνες. Μια ολοκλήρωση έργου γι’ αυτόν που ίδρυσε, το 1992, την Ολυμπιακή Επιτροπή του Κοσόβου, μετά την εκλογή του Ιμπραήμ Ρουγκόβα στην προεδρία αυτού που τότε ήταν μια αυτόνομη περιοχή της Σερβίας. Πίσω από το γραφείο του, διακοσμημένο με τους ολυμπιακούς δακτυλίους, ο πρώην επικεφαλής της Ομοσπονδίας Καράτε του Κοσόβου αποτίνει φόρο τιμής στον πρόεδρο της ΔΟΕ, Τόμας Μπαχ. «Δεν είμαστε μέλη του ΟΗΕ, μολονότι έχουμε ζητήσει να γίνουμε δεκτοί. Πιστεύω ότι η απόφαση που πήρε η ΔΟΕ και ο πρόεδρος Τόμας Μπαχ σηματοδοτεί μια μεγάλη διαφορά μεταξύ πολιτικής και αθλητισμού. Θέλουν ο αθλητισμός και η πολιτική να είναι ξεχωριστά. Και είμαι πανευτυχής γι’ αυτό. Γιατί, αν η απόφαση εξαρτιόταν από τον ΟΗΕ, θα έπρεπε να περιμένουμε χρόνια μέχρι να άρει το βέτο της η Ρωσία. Θα είχαμε χάσει πολλούς αθλητές, οι οποίοι δεν θα είχαν καμιά προοπτική.»

 

Ένας «αγώνας ειρήνης» με τη Σερβία;

 Όλα είναι θέμα πλαισίου. Ο Ερόλντ Μπελεγκού διαφωνεί με τη συγκεκριμένη προσέγγιση των πραγμάτων ή, για την ακρίβεια, διαφωνούσε μέχρι την εισδοχή της Ομοσπονδίας Μπάσκετ του Κοσσυφοπεδίου στην Παγκόσμια Ομοσπονδία Μπάσκετ (FIBA), τον Μάρτιο του 2015. Το 2008, αφού πρώτα είχε αποτύχει κατ’ επανάληψιν στις προσπάθειές του για συμμετοχή στα διεθνή φόρα, κατήγγειλε τη χειραγώγηση του αθλητισμού: «Τώρα όλα είναι καθαρή πολιτική. Αυτοί που ισχυρίζονται ότι αθλητισμός και πολιτική δεν συνδέονται, είναι απλώς αφελείς» (1). Για να στοιχειοθετήσει την άποψή του, κατήγγειλε ότι η FIBA ήταν υπό σερβικό έλεγχο. «Ο Μπόρισλαβ Στάνκοβιτς, γενικός γραμματέας της FIBA από το 1976 ώς το 2002 και έκτοτε επίτιμος γενικός γραμματέας, Σέρβος είναι».

Μετά τον πόλεμο και τη δυτική στρατιωτική επέμβαση του 1999, η Σερβία δεν αναγνώρισε την ανεξαρτησία της πρώην επαρχίας της, που τη θεωρεί πάντα μέρος της επικράτειάς της. Το 2008, ο μεγάλος γείτονας είχε ασκήσει πίεση τόσο στη Διεθνή Ομοσπονδία Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών (FIFA), όσο και στην Ένωση Ευρωπαϊκών Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών (UEFA) για να ακυρώσουν έναν φιλικό αγώνα μεταξύ του Κοσόβου και της ολυμπιακής ποδοσφαιρικής ομάδας της Βραζιλίας. Μολονότι δεν τίθεται θέμα αναγνώρισης, οι δύο κυβερνήσεις βελτίωσαν τις σχέσεις τους με τη διαμεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2013, μέσω μιας συμφωνίας που λαμβάνει υπ’ όψιν της τα δικαιώματα της σερβικής μειονότητας στο βόρειο τμήμα του Κοσόβου, η οποία συμπληρώθηκε στις 25 Αυγούστου 2015 από ένα νέο κείμενο.

Αν η πολιτική επηρεάζει τον αθλητισμό, από την πλευρά του ο αθλητισμός εκπροσωπεί συχνά τη συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Ο Φαντίλ Βόκρι, πρόεδρος της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας του Κοσόβου και τελευταίος τοπικός ποδοσφαιριστής που έπαιξε στην εθνική Γιουγκοσλαβίας, το έχει καταλάβει καλά. Προτείνει μια αθλητική συνάντηση των δύο γειτόνων: «Πρέπει να οργανωθεί ένας αγώνας και θα μπορούσαμε να τον ονομάσουμε “ο αγώνας της ειρήνης”». Το Κόσοβο δεν έχει ακόμα γίνει δεκτό στη FIFA –η εκτελεστική της επιτροπή θα πάρει απόφαση το Μάρτιο του 2016– έχει, εντούτοις, το δικαίωμα να δίνει φιλικούς αγώνες από τον Μάρτιο του 2014 και ο πρώτος του φιλικός αγώνας ήταν ενάντια στην Αϊτή (0-0).

Η αναγνώριση της ομοσπονδίας θέτει, για άλλη μια φορά, πολιτικά προβλήματα. Όλοι οι παίκτες που γεννήθηκαν ή έχουν γονείς οι οποίοι γεννήθηκαν στο Κόσοβο μπορούν να συμμετάσχουν στην εθνική ομάδα. Είναι η πρώτη φορά που θα συμβεί κάτι τέτοιο: οι Κοσοβάροι αθλητές που εγκατέλειψαν τη χώρα για να γλυτώσουν από τον πόλεμο δεν μπόρεσαν ποτέ να διαλέξουν μεταξύ της χώρας υποδοχής τους και της χώρας προέλευσής τους, καθώς η τελευταία επισήμως δεν υπήρχε. Οι ομάδες της Ελβετίας και της Αλβανίας ενδέχεται να χάσουν πολλούς ταλαντούχους ποδοσφαιριστές, όπως ο Σερντάν Σακίρι, ο Γκρανίτ Χάκα, ο Βαλόν Μπεχράμι ή ο Λορίκ Κάνα. Επίσης, ένας σκιέρ της ομάδας της Σλοβενίας και ένας παλαιστής της ομάδας της Αλβανίας ανακοίνωσαν ήδη ότι θέλουν να αγωνιστούν με τα χρώματα του Κοσόβου.

«Οι Κοσοβάροι ενδεχομένως γιορτάζουν το πιο σημαντικό γεγονός από την ανακοίνωση της ανεξαρτησίας», υπογράμμιζε ο Πετρίτ Σελίμι, υφυπουργός Εξωτερικών, μετά την εισδοχή στη ΔΟΕ, το 2014. Ο Χασάνι εξηγεί τη σημασία για τη χώρα του: «Στο στίβο συμμετείχαμε για πρώτη φορά στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του Πεκίνου, το 2015, και αναγνωριστήκαμε. Είχαμε έναν αθλητή. Δεν ήταν τιμή μόνο για τον αθλητή, αλλά για όλη τη χώρα. Συμμετείχαμε επίσης στους Ευρωπαϊκούς Αγώνες του Μπακού. Κερδίσαμε ένα χάλκινο μετάλλιο στο τζούντο, χάρη στη Νόρα Γιακόβα. Κανείς δεν περίμενε να κερδίσουμε μετάλλιο κι όλος ο κόσμος μιλούσε για εμάς». Η συγκίνησή του είναι εμφανής όταν δηλώνει: «Χάρη στον αθλητισμό, το έθνος μας έχει έναν λόγο για να είναι περήφανο –και δεν υπάρχουν πολλοί τέτοιοι λόγοι. Αν ένας δημοσιογράφος με ρωτήσει για ποιο πράγμα μπορούμε εμείς οι Κοσοβάροι να είμαστε υπερήφανοι, του απαντώ: “ο αθλητισμός”».

Πολλοί περιμένουν τη στιγμή της αναγνώρισης που θα σημάνει η συμμετοχή της χώρας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016 στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Πέντε δισεκατομμύρια τηλεθεατές θα έχουν το βλέμμα τους στραμμένο στη Βραζιλία· θα δουν να παρελαύνει η σημαία του Κοσόβου, θα ακούσουν τον εθνικό του ύμνο. Μια μοναδική ευκαιρία για να γίνει λόγος για τη χώρα και να δουν να διακρίνεται ένας Κοσοβάρος στις οθόνες όλου του πλανήτη. Η μεγαλύτερη ελπίδα για ένα μετάλλιο: η τζουντόκα Μαζλίντα Κελμέντι, δύο φορές πρωταθλήτρια κόσμου και πρωταθλήτρια Ευρώπης στην κατηγορία κάτω των 52 κιλών. Αγωνίστηκε στο παρελθόν με τα χρώματα της Αλβανίας. Τη στιγμή που εκπροσωπεί τη χώρα της, δεν κρύβει την πίεση που βαραίνει τους ώμους της: «Θα προσπαθήσω να μην σκέφτομαι όλους τους Κοσοβάρους που με βλέπουν και περιμένουν να νικήσω».

Τα αθλητικά θεσμικά όργανα υποχρεώνουν τη χώρα που φιλοξενεί μια διοργάνωση να δεχτεί το διαβατήριο του Κοσόβου. Η Ρωσία, μολονότι έντονα αντίθετη σε μια ανεξαρτησία την οποία δεν αναγνωρίζει, υποχρεώθηκε να υποδεχτεί τους Κοσοβάρους αθλητές στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του τζούντο, το 2014, και να δώσει ένα χρυσό μετάλλιο στην Κελμέντι. Εντούτοις, ο αθλητικός στίβος ανταγωνίζεται τη γεωπολιτική αρένα χωρίς να την υποκαθιστά πλήρως. Η Βραζιλία θα υποδεχτεί λοιπόν τους Κοσοβάρους αθλητές, με τη σημαία που αυτοί θέλουν… τη στιγμή που δεν αναγνωρίζει τη χώρα –τουλάχιστον μέχρι στιγμής, καθ’ όσον οι ηγέτες της πρώην αυτόνομης περιοχής ελπίζουν να αδράξουν την ευκαιρία για να δημιουργήσουν διπλωματικούς δεσμούς.

Η πολιτικοαθλητική αυτή αντιπαράθεση έχει πολλά κοινά με αυτές που γνώρισαν το Ανατολικό Τιμόρ, το Νότιο Σουδάν ή η Παλαιστίνη. Για την τελευταία, μολονότι αναγνωρίζεται από τη FIFA και τη ΔΟΕ, πολλές διεθνείς ομοσπονδίες αντιπαρατίθενται έντονα, καθ’ όσον στον ΟΗΕ έχει καθεστώς παρατηρητή. Το Ανατολικό Τιμόρ είναι μέλος της FIFA και το Νότιο Σουδάν της ΔΟΕ. Ο πρόεδρος της Εθνικής Ολυμπιακής Επιτροπής του Νότιου Σουδάν Γουίλσον Ντενγκ Κουοϊρότ ήταν ο πρώτος που έβγαλε πολιτικά συμπεράσματα από αυτή την αναγνώριση: «Είμαστε βέβαιοι ότι αυτή η ιστορική μέρα που γίναμε δεκτοί στη ΔΟΕ θα γίνει εργαλείο για την προώθηση της συμφιλίωσης». Η αθλητική διπλωματία δεν μπορεί πλέον να υποτιμάται.

 

  1. Στην ιστοσελίδα Kosovo0, http://www.kosovotwopointzero.com
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedintumblrmail Για το γαλλικό πρωτότυπο