Share on facebook
Share on twitter
Share on skype
Share on whatsapp
Share on print
Share on email

ΜΜΕ: Το «κατηγορώ» του ιρλανδικού Κοινοβουλίου

Το Νοέμβριο του 2014, ο Κοινοβούλιο και η Γερουσία της Ιρλανδίας αποφάσισαν τη σύσταση ερευνητικής επιτροπής σχετικά με την κατάρρευση της φούσκας των ακινήτων το 2008. Αφορούσε «τη διερεύνηση των λόγων για τους οποίους η Ιρλανδία αντιμετώπισε μια συστημική τραπεζική κρίση, και ιδιαιτέρως των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτισμικών, χρηματοπιστωτικών και συμπεριφορικών παραγόντων, όπως και των αποφάσεων που συνετέλεσαν σε αυτήν». Στο πλαίσιο των εργασιών της, τα μέλη της εξέτασαν τον Καναδό ερευνητή Ζιλιέν Μερσίλ σχετικά με την ευθύνη των ΜΜΕ. Ακολουθεί ένα απόσπασμα της παρέμβασής του. Κατόπιν του αιτήματος της Επιτροπής, θα δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στις παρακάτω πτυχές του ζητήματος: την ευθύνη των μεγάλων μέσων ενημέρωσης όσον αφορά την απουσία έστω και της ελάχιστης επιφύλαξης σχετικά με τη βιωσιμότητα της οικοδομικής έκρηξης ή σχετικά με τη γενικότερη κατάσταση της οικονομίας· τις ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων, οι οποίες προέκυψαν εξαιτίας του βαρύνοντος ρόλου των διαφημιζόμενων που συνδέονται με τον κλάδο των ακινήτων· την κατ’ επανάληψιν προώθηση, εκ μέρους των ΜΜΕ, της αντίληψης ότι η αγορά κατοικίας είναι προτιμότερη από την ενοικίαση· την κυρίαρχη άποψη, σύμφωνα με την οποία η αγορά ακινήτων θα γνώριζε μια «ομαλή προσαρμογή». (…) Η εργασία μας έχει στόχο να διευκρινίσει αν η φούσκα των ακινήτων μπορούσε να εντοπιστεί πριν διαρραγεί και αν ήταν δυνατό να προβλεφθεί η έκταση του κραχ. Και στις δύο περιπτώσεις, η απάντηση είναι ναι, αν και η ανάλυση θα γίνεται όλο και πιο ακριβής όσο θα παρατίθενται στοιχεία. Δύο μέθοδοι επιτρέπουν να διαπιστώσουμε αν οι τιμές των ακινήτων σχηματίζουν φούσκα: η σχέση κόστους/οφέλους και η σχέση τιμής/εισοδήματος. Πολύ νωρίς, το βρετανικό περιοδικό «The Economist» χρησιμοποίησε τους δείκτες αυτούς προκειμένου να σημάνει συναγερμό, λίγο πολύ σε όλον τον κόσμο. Το 2002, έγραφε ότι η ιρλανδική αγορά ακινήτων παρουσίαζε «συμπτώματα φούσκας» και το 2003 εκτιμούσε ότι ήταν κατά 42% υπερτιμημένη σε σχέση με τον μέσο όρο των τριών προηγούμενων δεκαετιών. Στην ίδια την Ιρλανδία, οι οικονομολόγοι Ντέιβιντ ΜακΟυίλιαμς και Μόργκαν Κέλλυ με παρόμοιο τρόπο προειδοποίησαν για τη φούσκα που είχαν ήδη εντοπίσει. Στην Ιρλανδία, παρ’ όλα αυτά, οι θεσμοί και οι αναλυτές, όπως και τα ΜΜΕ, αμφισβήτησαν εν χορώ την ύπαρξη ενός τέτοιου κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι η οικοδομική έκρηξη δεν συνοδεύονταν από επικίνδυνες τριβές. Πριν από το 2008, η γενικότερη τάση ήταν να αγνοείται σε μεγάλο βαθμό η φούσκα και όταν αυτή έσκασε, χρειάστηκε να περιμένουμε πολλούς μήνες μετά την έναρξη της κατάρρευσης των τιμών, προκειμένου τα ΜΜΕ να έρθουν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα. (…) Τα πρώτα άρθρα που εμφανίζονται, συχνά αρνούνται να αναγνωρίσουν την ύπαρξη της φούσκας, όπως μαρτυρούν ορισμένοι τίτλοι των «Irish Times»: «Μελέτη διαψεύδει την ύπαρξη φούσκας στα ακίνητα», «Οι τιμές κατοικίας οδηγούνται σε ομαλή προσεδάφιση». Παρομοίως, ο «Irish Independent – Sunday Independent» έδινε τίτλους όπως οι παρακάτω: «Οι κτηματομεσιτικοί εμπειρογνώμονες της εθνικής τράπεζας αμφισβητούν την απειλή που θα αποτελούσε για τις τιμές των ακινήτων το σκάσιμο της φούσκας», «Οι τιμές των κατοικιών δεν βρίσκονται κοντά σε πτώση, επιμένουν οι εκτιμητές της αγοράς», «Μια νέα έκθεση επιβεβαιώνει ότι οι τιμές των ακινήτων “δεν είναι υπερεκτιμημένες”» ή ακόμη και «Η φούσκα των ακινήτων είναι μύθος, κι ας μην αρέσει στις Κασσάνδρες». Πιο συγκεκριμένα, μεταξύ του 2000 και του 2007, οι «Irish Times» δημοσίευσαν πάνω από 40.000 άρθρα για την οικονομία, όμως μόλις 78 από αυτά, ήτοι το 0,2%, αφορούσαν τη φούσκα των ακινήτων. Πρόκειται για μια ελλιπέστατη κάλυψη του πιο σοβαρού οικονομικού προβλήματος της περιόδου. Οι αφιερωμένες στις κατοικίες και στα εμπορικά ακίνητα σελίδες παρουσίαζαν άρθρα και φωτογραφίες που παρότρυναν τους αναγνώστες να αγοράσουν αντί να ενοικιάσουν. Τα ρεπορτάζ περιέγραφαν τα διάφορα προς πώληση ακίνητα και στην πράξη δεν διέφεραν από διαφημίσεις. Ένα άρθρο με τίτλο «Ένα δισεκατομμύριο λόγοι για να αγοράσεις» παρουσίαζε νεόδμητα διαμερίσματα πολυτελείας εξοπλισμένα με «design κουζίνες ποιότητας, εντοιχιζόμενες συσκευές AEG και επιφάνειες εργασίας από πέτρα, εξαιρετικά μπάνια με κεραμικά πλακάκια, θερμαινόμενες κρεμάστρες για πετσέτες και επιχρωμιωμένα υδραυλικά». Ο συντάκτης του συμβουλεύει τους υποψήφιους αγοραστές να μη χάνουν χρόνο: «Ο αριθμός των διαμερισμάτων είναι πολύ περιορισμένος – η καλύτερη κίνηση είναι να επενδύσετε άμεσα». Ένα άλλο άρθρο σκιαγραφούσε το πορτρέτο του Ιρλανδού αγοραστή ακινήτων, «αυτού του αδιόρθωτου οπτιμιστή, που πάντοτε αναζητά την πιο καυτή αγορά ακινήτων» οπουδήποτε στον κόσμο: «Κατά τη Βικτωριανή εποχή, ήταν του συρμού οι Βρετανοί να ισχυρίζονται ότι “ο ήλιος ποτέ δεν δύει στην Αυτοκρατορία”. Πλέον, ο ήλιος ποτέ δεν δύει στην ολοένα αναπτυσσόμενη ιρλανδική αυτοκρατορία των ακινήτων». Προκειμένου να περιγράψουν την αγορά, τα ΜΜΕ βασίζονταν σε αυτόκλητους ειδήμονες από τον χρηματοπιστωτικό και τον κτηματομεσιτικό κλάδο, οι οποίοι κατά κανόνα έκαναν θετικές αναλύσεις. Λόγου χάρη, τον Νοέμβριο του 2007, οι «Irish Times» έκαναν μια έρευνα μεταξύ «ειδημόνων στην αγορά ακινήτων» σχετικά με τις προβλέψεις τους για τις τάσεις της αγοράς ακινήτων κατά το 2008. Οι έξι επιλεγμένοι ειδικοί, που όλοι κατείχαν υψηλές θέσεις σε εταιρείες με αντικείμενο τα ακίνητα, διόλου αναπάντεχα έκαναν ενθουσιώδεις προβλέψεις. Κάποιοι δημοσιογράφοι πολύ απλά ενεργούσαν ως χειροκροτητές του κτηματομεσιτικού κλάδου. Πολλοί έφτασαν μέχρι και να επιμένουν να απορρίπτουν την άποψη ότι είχε δημιουργηθεί φούσκα στην αγορά ακινήτων, μήνες αφ’ ότου αυτή είχε αρχίσει να καταρρέει. Το 2007, ένας από αυτούς έγραψε βιβλίο με τίτλο «The Best Is Yet To Come» («Τα καλύτερα έρχονται»): σε αυτό υποστήριζε πως «πόρρω απέχουσες από την κατάρρευση, οι τιμές των ακινήτων και η οικονομία της Ιρλανδίας όχι μόνο θα αντέξουν, αλλά και θα ευδοκιμήσουν ακόμη περισσότερο». Προκειμένου η Ιρλανδία να προστατευθεί από την κρίση, αρκούσε να αποσιωπούνται οι κίνδυνοι: «Δεν πρόκειται να έρθει οικονομική λαίλαπα, εκτός κι αν την προκαλέσουμε, μιλώντας για αυτήν». Τον Απρίλιο του 2008, ο «Sunday Independent» κατέγραφε τις απόψεις ενός μεσίτη ακινήτων, ο οποίος θεωρούσε πως «τώρα είναι η καλή στιγμή για να αγοράσουμε: αυτή την περίοδο, η αγορά προσφέρει μεγάλες δυνατότητες, κάτι τέτοιο όμως δεν αποτελεί λόγο για να χρονοτριβούμε». Η ίδια λογική ακολουθήθηκε και στην τηλεόραση. Κατά τη διάρκεια της οικοδομικής έκρηξης, το δημόσιο κανάλι RTE (Raidió Teilifís Eireann) υποδαύλιζε την εθνική ιδεοληψία με τα ακίνητα προβάλλοντας εκπομπές όπως οι «House Hunters in the Sun» («Κυνηγοί σπιτιών στον ήλιο»), «Showhouse» («Υποδειγματικό σπίτι»), «About the House» («Σχετικά με το σπίτι») ή «I’m an Adult, Get Me Out of Here» («Είμαι ενήλικος, βγάλτε με από εδώ μέσα»). Κορυφαίες ειδησεογραφικές εκπομπές, όπως το «Prime Time», συντηρούσαν με τον τρόπο τους τη φούσκα των ακινήτων. Μεταξύ του 2000 και του 2007 μεταδόθηκαν 717 εκπομπές, εκ των οποίων μόλις 10 (περίπου 1% του συνόλου) ασχολήθηκαν με την έκρηξη της αγοράς ακινήτων. Σε αυτές προσκλήθηκαν ή έδωσαν συνέντευξη 26 άτομα, από τα οποία 11 προέρχονταν από τον κλάδο των χρηματοπιστωτικών ή των ακινήτων, 4 ήταν πολιτικοί από τα κυρίαρχα κόμματα (Fianna Fáil, Fine Gael και Labour), 4 δημοσιογράφοι, 4 ακαδημαϊκοί ή ερευνητές και 3 οικονομικοί σύμβουλοι. Μόλις δύο ανάμεσά τους δήλωσαν ξεκάθαρα ότι υπήρχε φούσκα, η οποία εν τέλει θα έσκαγε. Οι υπόλοιποι είτε τοποθετούνταν με ασάφεια είτε δήλωναν ξεκάθαρα ότι η αγορά ακινήτων ήταν σταθερή και θα παρέμενε έτσι για τα επόμενα χρόνια, είτε θεωρούσαν πως θα υπήρχε ομαλή προσαρμογή αν η έκρηξη σε κάποιο σημείο άρχιζε να επιβραδύνεται. Πλέον, καθώς η αγορά ακινήτων ανακάμπτει, ιδίως στο Δουβλίνο, η κάλυψη του θέματος από τα ΜΜΕ στην ουσία δεν έχει διαφοροποιηθεί. Η κατάσταση βεβαίως έχει αλλάξει και η χώρα δεν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια τεράστια φούσκα ακινήτων, όμως τα ΜΜΕ σε γενικές γραμμές διατηρούν τον προσανατολισμό που είχαν και πριν από το 2008: άρθρα γνώμης και ρεπορτάζ αντικατοπτρίζουν τα συμφέροντα των ελίτ, ενώ εκείνα των καθημερινών ανθρώπων συχνά αγνοούνται. Κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο, εφ’ όσον η πολιτικοοικονομική δομή τους (…) δεν άλλαξε (βλ. σχετικό ένθετο). Παραμένουν ελεγχόμενα από μεγάλους ομίλους ή από το κράτος, η διαφήμιση συνεχίζει να παίζει κρίσιμο ρόλο στα έσοδά τους και οι πηγές των δημοσιογράφων τους σε μεγάλο βαθμό είναι οι κατεστημένοι θεσμοί και προσωπικότητες της χώρας. https://youtu.be/_XlubEDcFwo Μια χώρα σε περιδίνηση Πτώση του ΑΕΠ μεταξύ 2007 και 2011: 15% Μέσο διαθέσιμο εισόδημα των οικονομικά ενεργών ατόμων: – το 2009: 28.732 ευρώ – το 2011: 26.907 ευρώ Ποσοστό παιδιών που ζουν σε συνθήκες φτώχειας: – το 2008: 6,8% – το 2013: 11,7% Πτώση του εθνικού δείκτη τιμών των κατοικιών μεταξύ 2007 και 2014: 50% Πηγές: Central Statistics Office (CSO) για το 2012 και το 2013, BBC (30 Σεπτεμβρίου 2010), Industrial Relations News (2010), Ombudsman for Children’s Office, Central Bank of Ireland. https://youtu.be/kfkRdk6RBQU Μεταξύ μας Ο κυριότερος όμιλος Τύπου στην Ιρλανδία, «Independent News & Media» (INM), κατέχει πάνω από διακόσιες εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο, πάνω από τριάντα ραδιοφωνικούς σταθμούς και περίπου εκατό εμπορικούς διαδικτυακούς ιστότοπους. Το διοικητικό συμβούλιό του συμπεριλαμβάνει πολλούς εκπροσώπους μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών. Το ίδιο ισχύει και για τον όμιλο των «Irish Times», που εκδίδει την ομώνυμη εφημερίδα. Μέλος του διοικητικού συμβουλίου του έχει διατελέσει ο Ντέιβιντ Ουέντ, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Irish Life & Permanent, μιας τράπεζας που συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία της φούσκας ακινήτων, καθώς και αρκετά μέλη της εργοδοτικής ένωσης Irish Business and Employers Confederation (IBEC).]]>



  • Καθηγητής στο University College Dublin, συγγραφέας του «The Political Economy and Media Coverage of the European Economic Crisis: The case of Ireland», Routledge, Λονδίνο, 2014 και του «Deepening Neoliberalism, Austerity and Crisis: Europe’s Treasure Ireland», Palgrave Macmillan, Λονδίνο, 2015 (μαζί με τον Enda Murphy). Είναι μέλος της Ιρλανδικής Επιτροπής Αλληλεγγύης στην Ελλάδα (Irish Greek Solidarity Committee).

Μπορεί να σας ενδιαφέρουν επίσης:

Πρόσφατα άρθρα

Αποστολή στη Γεωργία: Η εμμονή με τη Ρωσία

Οι πρόσφατες δημοτικές εκλογές της 2ης Οκτωβρίου 2021, διεξαχθείσες υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν κατεύνασαν την πολιτική κρίση στη χώρα, όπου οι δύο μεγάλες παρατάξεις αλληλοκατηγορούνται ότι παίζουν το παιχνίδι της Μόσχας. Ενώ το ρωσικό ζήτημα στοιχειώνει την πολιτική αρένα, η γεωργιανή κοινωνία διατηρεί μια σχέση αμφιθυμίας με τη βόρεια γείτονά της.

Η Γεωργία δοκιμάζει τις αντοχές του Πούτιν

Μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι σχέσεις ανάμεσα στην Ρωσία και την Γεωργία παρέμειναν τεταμένες εξαιτίας των περιοχών της Νότιας Οσσετίας και της Αμπχαζίας. Επιστροφή σήμερα, μέσα από το αρχείο μας, σε ένα από τα διπλωματικά επεισόδια μεταξύ τους, το φθινόπωρο του 2006.

Η αυτοκρατορία δεν καταθέτει τα όπλα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ποτέ δεν μένουν για πολύ ταπεινωμένες. Έναν μήνα μετά την ήττα τους στο Αφγανιστάν, η αυτοκρατορική τάξη αποκαταστάθηκε. Το μαρτυρά το ράπισμα που δέχτηκε το Παρίσι από την Ουάσιγκτον.

Quo Vadis Deutschland? Μετεκλογικά ερωτήματα και στρατηγικές προκλήσεις για την Γερμανία

Ο σχηματισμός της νέας ομοσπονδιακής κυβέρνησης θα χρειαστεί ακόμα αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες. Στην καρδιά των συζητήσεων βρίσκονται οι διαφορές, όχι μόνο με κομματικό πρόσημο αλλά και οι οραματικές αποκλίσεις των κομμάτων. Είναι η προσπάθεια της μετα-μερκελικής Γερμανίας από τη μία να διατηρήσει το στάτους της και από την άλλη να βαδίσει προς ένα μέλλον που διαμορφώνεται από νέες προκλήσεις.

Ημερολόγιο

Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Social