Share on facebook
Share on twitter
Share on skype
Share on whatsapp
Share on print
Share on email

Χιράκ, το ξύπνημα του αλγερινού ηφαιστείου

Στην Αλγερία, το Χιράκ, ή κίνημα λαϊκής αμφισβήτησης, που ξεκίνησε τη δράση του στις 22 Φεβρουαρίου του 2019, δεν χάνει δυνάμεις. Αφού πέτυχε την παραίτηση του Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα, συνεχίζει την αντίσταση και μετά τις προεδρικές εκλογές της 12ης Δεκεμβρίου, από τις οποίες ο Αμπντελματζίντ Τεμπούν βγήκε νικητής. Χλευάζοντας τους εκπροσώπους του προεδρικού ανακτόρου που κυβερνούν, οι διαδηλωτές ζητούν μια μεταβατική περίοδο και αναδόμηση του συστήματος. Μια απαίτηση την οποία η κυβέρνηση δεν κάνει αποδεκτή. Αλγέρι, Παρασκευή 1η Νοεμβρίου. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατηφορίζουν από τα υψώματα της πόλης και ξεχύνονται στην οδό Ντιντούς-Μουράντ. Η κεντρική αρτηρία αποδεικνύεται πολύ στενή για να χωρέσει την ανθρώπινη πλημμύρα. Νέες και νέοι, παιδιά, γυναίκες, ηλικιωμένοι, σχηματίζουν έναν πολύχρωμο ανθρώπινο χείμαρρο, που κρατά ψηλά τα χρώματα της αλγερινής σημαίας σε όλες τους τις μορφές: καπέλα, κασκόλ, λάβαρα, μπλουζάκια και άλλα συμβολικά αντικείμενα. Ο βραχνός βόμβος των ελικοπτέρων της αστυνομίας δεν καταφέρνει να καλύψει τα συνθήματα. Οι διαδηλωτές βροντοφωνάζουν την άρνησή τους στις προκηρυγμένες για τις 12 Δεκεμβρίου προεδρικές εκλογές και καταφέρονται εναντίον του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, του στρατηγού Άχμεντ Γκάιντ Σάλαχ, ισχυρού άνδρα του καθεστώτος μετά την παραίτηση του προέδρου Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα, στις 2 του περασμένου Απριλίου (1). Απαιτούν την αποχώρησή του, όπως κι εκείνες του μεταβατικού προέδρου Αμπντελκαντέρ Μπενσάλαχ και του πρωθυπουργού Νουρεντίν Μπεντούι. «Ελεύθερη και δημοκρατική Αλγερία», «Πολιτικό και όχι στρατιωτικό κράτος», «Μα τον Θεό, δεν θα σταματήσουμε», «Κλέφτες, ρημάξατε τη χώρα», «Ελευθερώστε τα παιδιά μας, δειλοί», «Όχι διάλογος, όχι εκλογές με τη μαφία», φωνάζει ακόμη ρυθμικά το Χιράκ –ονομασία με την οποία αποκαλείται το κίνημα λαϊκής διαμαρτυρίας, στην Αλγερία, στο Ριφ στην ακτή του Μαρόκου, στον Λίβανο. Υπάρχουν και τραγούδια, όπως το Liberté του ράπερ Soolking και το διάσημο La casa del Mouradia (από το όνομα της περιοχής όπου βρίσκεται το προεδρικό ανάκτορο), ο ύμνος διαμαρτυρίας των νέων των γηπέδων (2). Οι αναφορές στη μάχη ενάντια στην αποικιοκρατία είναι πανταχού παρούσες, με ορισμένες να επικαλούνται το όνομα του Αλί Λα Πουέντ, ήρωα της Μάχης του Αλγερίου. Άλλη μια εύγλωττη απόδειξη της απέχθειας προς την κυβέρνηση είναι ότι οι «χιρακιστές» τραγουδούν εν χορώ «Ιστικλάλ! Ιστικλάλ!» («Ανεξαρτησία!»), και στη συνέχεια «Στα σκουπίδια οι στρατηγοί, η Αλγερία θα αποκτήσει την ανεξαρτησία της». Μάλιστα, τούτη η τριακοστή έβδομη Παρασκευή συνεχόμενων κινητοποιήσεων συμπίπτει με την 65η επέτειο του ξεσπάσματος, την 1η Νοεμβρίου 1954, της μάχης για την απελευθέρωση που οδήγησε στον τερματισμό της γαλλικής αποικιοκρατικής κυριαρχίας. Πάνω από εκατό κρατούμενοι συνείδησης Προκειμένου να περιορίσει την έκταση των διαδηλώσεων στο Αλγέρι, η κυβέρνηση προσπαθεί, από το καλοκαίρι, να εμποδίσει την προσέλευση στην πόλη κατοίκων από την υπόλοιπη χώρα. Οδοφράγματα από την αστυνομία και τη χωροφυλακή έχουν τοποθετηθεί στις εισόδους της με σκοπό να περιορίσουν τη ροή της κίνησης. Όσες και όσοι έχουν πινακίδες κυκλοφορίας ή έγγραφα ταυτότητας που δηλώνουν ότι μένουν εκτός πρωτεύουσας υποχρεώνονται να γυρίσουν πίσω. Ως αποτέλεσμα, οι αδιάλλακτοι δεν φοβούνται να περπατήσουν δεκάδες χιλιόμετρα με σκοπό να παρακάμψουν τα οδοφράγματα και να συμμετάσχουν στο Χιράκ. Άλλοι, πάλι, επιβιβάζονται σε πλεούμενα από τις παράκτιες πόλεις για τα παράλια του Αλγερίου. Το λαϊκό χιούμορ τούς έχει δώσει το παρατσούκλι «οι harragas [λαθραίοι] του εσωτερικού». Οι αρχές, που δεν διστάζουν να προκαλέσουν προβλήματα στη λειτουργία του Διαδικτύου προκειμένου να εμποδίσουν την αναμετάδοση των βίντεο από τις πορείες διαμαρτυρίας, προσπαθούν επίσης να στήσουν διαδηλώσεις υπέρ των προεδρικών εκλογών. Η εθνική τηλεόραση, πιο υποταγμένη από ποτέ παρά τις διαμαρτυρίες πολλών δημοσιογράφων της, καλείται να μαγνητοσκοπήσει σε στατικά κοντινά πλάνα τις μερικές δεκάδες ανθρώπων που συγκεντρώνονται για την περίσταση. Προσπάθειες καταδικασμένες να αποτύχουν, που προκαλούν τον χλευασμό. Στις 7 Νοεμβρίου, στο Τλεμσέν (στα δυτικά της χώρας), υποστηρικτές του Χιράκ εφοδιασμένοι με εντομοκτόνα και χλωρίνη έπλυναν με άφθονες ποσότητες νερού μια μικρή πλατεία στην οποία πριν από λίγο είχε γίνει μια «αυθόρμητη συγκέντρωση» πενήντα περίπου ατόμων, υποστηρικτών του στρατού και των προεδρικών εκλογών. Μπορεί ώς τώρα να απέφυγε τη χρήση βίας κατά των διαδηλωτών της Παρασκευής, ωστόσο η κυβέρνηση επέλεξε τη στοχευμένη καταστολή και τον εκφοβισμό. Στόχοι της είναι τόσο οι νεαροί ακτιβιστές όσο και απλοί πολίτες που συλλαμβάνονται και καταδικάζονται για παραδειγματισμό. Σύμφωνα με έναν ανεπίσημο απολογισμό από αλγερινές μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), μεταξύ των οποίων και η Εθνική Επιτροπή για την Απελευθέρωση των Κρατουμένων (CNLD), στα τέλη του Οκτωβρίου υπήρχαν περισσότεροι από εκατό κρατούμενοι συνείδησης. Άλλοι υπολογισμοί κάνουν λόγο για τριακόσιους: είναι δύσκολο να γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό, καθώς οι αρχές αρνούνται να τον γνωστοποιήσουν (3). Στις 12 Νοεμβρίου, η δικαιοσύνη καταδίκασε σε φυλάκιση εικοσιοκτώ άτομα που συνελήφθησαν για κατοχή μιας σημαίας Αμαζίγκ (το έμβλημα της εθνοτικής ομάδας των Βερβέρων). Πολλές προσωπικότητες βρίσκονται στη φυλακή, όπως ο Λαχντάρ Μπουρεγκάα, ένας πολύ σεβαστός ήρωας του πολέμου της ανεξαρτησίας, ηλικίας 86 ετών, ή ο Καρίμ Ταμπού, πρώην υπεύθυνος του Μετώπου Σοσιαλιστικών Δυνάμεων (FFS) και εξέχουσα μορφή του Χιράκ. Αμφότεροι κατηγορούνται για προσβολή του ηθικού του στρατού. Στα μέσα Νοεμβρίου, ξεκίνησε να γράφεται αυτό το κείμενο, οι Αλγερινοί αμφέβαλλαν για την ικανότητα της κυβέρνησης να οργανώσει εκλογές μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα αμφισβήτησης. Ωστόσο, οι εκλογές έγιναν τελικά στις 12 Δεκεμβρίου, με χαρακτηριστικά χαμηλή συμμετοχή (39,88%, κατά 10,8% μικρότερη από την προηγούμενη αναμέτρηση) και την επικράτηση του «ανεξάρτητου» πρώην πρωθυπουργού Αμπντελματζίντ Τεμπούν, με το 58,13% των ψήφων. Και, βεβαίως, το Χιράκ κάθε άλλο παρά σταμάτησε τις δράσεις του: παρά την «αλλαγή» κυβέρνησης, οι συγκεντρώσεις της Παρασκευής συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, τόσο στο Αλγέρι όσο και σε άλλες πόλεις της χώρας, στρεφόμενες πλέον εναντίον της νέας κυβέρνησης και ζητώντας σταθερά μια πραγματική αλλαγή του συστήματος εξουσίας. Έτσι, για να γίνουν αντιληπτές οι δυναμικές και τα προβλήματα αυτού του από πολλές απόψεις ιστορικού κινήματος –αν μη τι άλλο επειδή είναι ειρηνικό– οφείλουμε να παρουσιάσουμε το ιστορικό της γένεσής του. Σε ένα πλαίσιο προβληματισμών σχετικά με το μέλλον και τη διαδοχή του προέδρου Μπουτεφλίκα, το 2018 σημαδεύτηκε από διενέξεις στην κορυφή της εξουσίας, που υποθάλπονταν από πληθώρα αποκαλύψεων υποθέσεων διαφθοράς και λαθρεμπορίου για τις οποίες αλληλοκατηγορούνταν οι ηγετικές φατρίες. Ένα από τα πολλά παραδείγματα: το φορτίο επτακοσίων κιλών κοκαΐνης που ανακάλυψαν οι υπηρεσίες ασφαλείας σε ένα πλοίο ελλιμενισμένο στο Οράν (4). Το πλοίο υποτίθεται ότι μετέφερε ερυθρό κρέας προέλευσης Βραζιλίας για λογαριασμό ενός εισαγωγέα με στενές σχέσεις με την κυβέρνηση, του Καμέλ Σίχι ή αλλιώς Καμέλ του Χασάπη. Εκτός από τον ίδιο, πολλοί ανώτατοι αξιωματούχοι, βαθμοφόροι της αστυνομίας, δικαστικοί, υψηλά πολιτικά πρόσωπα και ακόμη και ιμάμηδες συνελήφθηκαν ή διώχθηκαν. Η υπόθεση, που δεν έχει ακόμη αποκαλύψει όλα τα μυστικά της, συγκλόνισε τόσο πολύ τους Αλγερινούς, συνηθισμένους κατά τα άλλα στις ατιμίες των ηγετών τους, ώστε ένα από τα συνθήματα του Χιράκ είναι: «Απελευθερώστε τους κρατούμενους, εκείνοι δεν πουλούσαν κοκαΐνη». Στις 9 Φεβρουαρίου 2019, η επιβεβαίωση της υποψηφιότητας του –κατάκοιτου– Μπουτεφλίκα για μια πέμπτη προεδρική θητεία προκάλεσε κύμα θυμού και αγανάκτησης. Ενόσω άρθρα, μιμίδια και κείμενα γεμάτα οργή κατέκλυζαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις 16 Φεβρουαρίου του 2019, στη Χεράτα, γεννιόταν εκείνο που θα εξελισσόταν στο κίνημα Χιράκ. Σ’ αυτήν τη μικρή πόλη της ανατολικής Αλγερίας, θέατρο των σφαγών της 8ης Μαΐου 1945 που διέπραξε ο Γαλλικός στρατός μαζί με τους Ευρωπαίους υποστηρικτές του κατά του μουσουλμανικού πληθυσμού, νέοι βγήκαν στους δρόμους προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την αναγγελθείσα επανεκλογή του προέδρου. Στις 19 του μήνα, το γιγάντιο πορτρέτο του στην πρόσοψη του ταχυδρομείου –σύμφωνα με την προσωπολατρία που έχει επιβληθεί στον λαό– ξεκρεμάστηκε και κομματιάστηκε από το πλήθος. Τρεις ημέρες αργότερα, την Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου, μετά από ένα ανώνυμο κάλεσμα διαμαρτυρίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ξεκίνησε, σε όλη τη χώρα και ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα χωριά, ένα κίνημα που είχε ως αποτέλεσμα την παραίτηση του Μπουτεφλίκα και ταυτόχρονα την ακύρωση των προβλεπόμενων για τις 18 Απριλίου εκλογών. «Ο λαός έχει ξεπεράσει τους διχασμούς της δεκαετίας του 1990» Αντιπρόεδρος του κινήματος Συσπείρωση Δράσης Νεολαίας (RAJ), ο Τζαλάλ Μοκρανί είδε την πρώτη διαδήλωση που ξεκίνησε από το Μπαμπ Ελ-Ουέντ. Εκείνη την ώρα προετοίμαζε με τους συνεργάτες του μια δράση που θα λάμβανε χώρα την επόμενη ημέρα στα γραφεία της ένωσης, στο κέντρο της πόλης. «Παρατήσαμε τα πάντα και ενωθήκαμε με τους πολίτες, που γίνονταν όλο και πιο πολυάριθμοι», μας αφηγούνταν λίγες ημέρες πριν από τη σύλληψή του, στις 4 του περασμένου Οκτωβρίου, μαζί με άλλους ακτιβιστές του RAJ. Πέντε εξ αυτών κατηγορούνται για «υποκίνηση συγκεντρώσεων και απειλή για την ασφάλεια του κράτους». Η φυλάκισή τους προκάλεσε μια έξαρση αλληλεγγύης τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό της χώρας, ενώ το RAJ από την πλευρά του κατήγγειλε «καταδικαστέες, σκανδαλώδεις και απολυταρχικές πρακτικές ενός ετοιμοθάνατου καθεστώτος που προσπαθεί να διατηρηθεί με οποιοδήποτε κόστος». Πώς μια τέτοια έκρηξη μπόρεσε να εμφανιστεί τόσο ξαφνικά σε μια χώρα της οποίας ο πληθυσμός είχε παρακολουθήσει από απόσταση τις αραβικές εξεγέρσεις του 2011; Πριν απ’ όλα, καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο θυμός των νέων. Ο Μουσταφά Μπενφοντίλ, συγγραφέας και δημοσιογράφος της ανεξάρτητης γαλλόφωνης εφημερίδας «El Watan», βρισκόταν σε ρεπορτάζ στις λαϊκές συνοικίες στα περίχωρα του Αλγερίου λίγες ημέρες πριν από τη διαδήλωση της 22ης Φεβρουαρίου. «Οι νέοι είχαν μία λέξη στο στόμα τους: “εξευτελισμός”. Δεν ανέχονταν πλέον την εικόνα του Μπουτεφλίκα, ενός ανθρώπου σχεδόν νεκρού, που χρησιμοποιούνταν σαν μαριονέτα από εκείνους που αποκαλούμε από τότε ισάμπα, δηλαδή “η συμμορία”.» Από την πλευρά της, η Ιντισσάρ Μπεντζαμπελάχ, 30 ετών, υποψήφια διδάκτορας Γαλλικής Φιλολογίας, μαχητική φεμινίστρια και πρόσωπο που εκφράζει την αμφισβήτηση στην πρωτεύουσα, αποκαλύπτει ότι το Χιράκ «δεν είναι αποκλειστικά ένα κίνημα νέων, οι τελευταίοι όμως είναι στις πρώτες σειρές των πορειών, περισσότεροι στον αριθμό και πιο μαχητικοί». Εξάλλου, η φοιτητική συγκέντρωση της 19ης Φεβρουαρίου προηγήθηκε της μεγάλης συγκέντρωσης της 22ης. Έκτοτε, η συγκέντρωση που γίνεται το απόγευμα της Τρίτης δίνει τον τόνο. Απαντά στην ομιλία του στρατηγού Γκάιντ Σάλαχ (5) που είχε δώσει το πρωί της ίδιας μέρας και ταυτόχρονα είναι προανάκρουσμα της συγκέντρωσης της Παρασκευής, η οποία, μεταξύ άλλων, θα έχει σχέση με τη λιγότερο ή περισσότερο καταπιεστική στάση των δυνάμεων διατήρησης της τάξης. Πολλοί, ενώ μοιράζονταν την απέχθεια προς το καθεστώς, απέφευγαν να κατεβούν στους δρόμους, φοβούμενοι ότι θα έβλεπαν να επαναλαμβάνεται η αποτυχία των προηγούμενων διαμαρτυριών, όπως εκείνη του 2014, που δεν εμπόδισε τον Μπουτεφλίκα να επανεκλεγεί για μια τέταρτη θητεία. «Το 2014 είχα την εντύπωση ότι η χώρα μου δεν ήθελε να απελευθερωθεί», μας εκμυστηρεύεται η Ιντισσάρ Μπεντζαμπελάχ. Έτσι, στις 22 Φεβρουαρίου 2019 δεν διαδήλωσε, φοβούμενη πως θα απογοητευόταν για ακόμη μία φορά. Ωστόσο, ακολούθησε το κίνημα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Οι εικόνες με έκαναν να πάρω την απόφαση να βγω να διαμαρτυρηθώ την επόμενη Παρασκευή». Επίσης, πολλοί Αλγερινοί, όπως ο Μεσαούντ Μπαμπάτζι, 66 ετών, δικηγόρος και ακτιβιστής ανθρώπινων δικαιωμάτων, κάτοικος του Οράν, αντιμετώπισαν με καχυποψία ένα ανώνυμο κάλεσμα για διαμαρτυρία, που εμφανίστηκε από το πουθενά. Είδαν σε αυτό μια επιστροφή των ισλαμιστών στο πολιτικό σκηνικό, καθώς οι ισλαμιστές θεωρούνταν η μοναδική δύναμη που ήταν ικανή να οργανώσει ένα τέτοιο κίνημα. Την ημέρα εκείνη, εντούτοις, ο Μπαμπάτζι διαπίστωσε έκπληκτος ότι οι πρώτες ομάδες διαδηλωτών αποτελούνταν από νεαρούς συντρόφους του στο συνεταιριστικό κίνημα του Οράν. Ο Αρέζκι Αΐτ-Λάρμπι, ανεξάρτητος εκδότης και δημοσιογράφος, που διατηρεί στενές σχέσεις με την Τζαμίλα Μπούχιρεντ, ηρωίδα του αντιαποικιακού πολέμου και εμβληματική προσωπικότητα του Χιράκ, εξηγεί ότι κι εκείνος είδε εκείνη την εναρκτήρια διαδήλωση «με επιφύλαξη», δεδομένου ότι ήταν προγραμματισμένη για την Παρασκευή, μετά τη μεγάλη συλλογική προσευχή, όπως ήταν κάποτε κι εκείνες του Ισλαμικού Μετώπου Σωτηρίας (FIS). Το πιο εκπληκτικό είναι ότι και οι ισλαμιστές αντιμετώπισαν το κάλεσμα αυτό με καχυποψία. Ο Άλι Μ., 52 ετών, παλαιό στέλεχος του FIS που φυλακίστηκε από το 1992 έως το 1998, το εξέλαβε ως «προβοκάτσια και παγίδα». «Ήμουν πεπεισμένος ότι, όπως και στα γεγονότα του Οκτωβρίου του 1998, ο στρατός θα άνοιγε πυρ», παραδέχεται. «“Είναι ακόμη ένα βρώμικο παιχνίδι των υπηρεσιών [ασφαλείας] με σκοπό να δημιουργηθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης”, σκέφτηκα. Οι γιοι μου και οι γιοι του γείτονα ποτέ δεν είχαν ασχοληθεί με τα πολιτικά. Παρά τις προειδοποιήσεις μου, βγήκαν στον δρόμο χωρίς κανέναν δισταγμό στις 22 Φεβρουαρίου. Εγώ, πάλι, περίμενα τη διαδήλωση της 8ης Μαρτίου. Έκτοτε δεν παραλείπω καμία.» Τον Μάρτιο, οι ενδοιασμοί των μεν και των δε εξαφανίστηκαν λόγω της απρόσμενης –για να μην πούμε ανέλπιστης– έκτασης που πήρε το κίνημα, συμπαρασύροντας τους πάντες. «Η εξέγερση αυτή έλαβε χώρα σε μια ιστορική συγκυρία όπου το καθεστώς συνέθλιβε τα κόμματα της αντιπολίτευσης, είτε ισλαμιστικά είτε δημοκρατικά, τα συνδικάτα, τις επαγγελματικές οργανώσεις, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Όλα είχαν συντριβεί ή αγοραστεί (6)», θυμάται ο Αλί Μπραχίμι, ένας από τους είκοσι τέσσερις ακτιβιστές που φυλακίστηκαν κατά τη «Βερβέρικη Άνοιξη» του 1980 και πρώην βουλευτής (Συσπείρωση για τον Πολιτισμό και τη Δημοκρατία, RCD) της επαρχίας Μπουίρα (στο κέντρο της χώρας). Εντούτοις, για τον μαρξιστή ακτιβιστή και υπέρμαχο του αγώνα των Βερβέρων, «ο βαθμός της διαφθοράς και η πολιτική εσωστρέφεια του καθεστώτος του Μπουτεφλίκα εγγυούνταν ότι, από στιγμή σε στιγμή, θα σημειωνόταν κάποια ανάφλεξη. Και αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι ότι, ευθύς εξαρχής, το κίνημα υιοθέτησε μια επαναστατική δυναμική». Πολλοί εκ των συνομιλητών μας μάς διαβεβαιώνουν ότι το Χιράκ δεν θα ήταν δυνατό να υπάρξει εάν δεν είχε υπερνικηθεί το τραύμα της «μαύρης δεκαετίας» (1992-2000) και δεν είχε προηγηθεί μια απρόσμενη πολιτική ωρίμανση. «Η αλγερινή κοινωνία ήταν αποδιοργανωμένη και απελπισμένη», θυμάται ο Μπραχίμι. «Οι διάφορες συγκρούσεις, όπως μεταξύ θρήσκων και υποστηρικτών του κοσμικού κράτους, υποδαυλίζονταν από το καθεστώς. Το Χιράκ, με το εύρος που έχει λάβει, έδειξε ότι ο λαός έχει ουσιαστικά ξεπεράσει τους ιδεολογικούς διχασμούς της δεκαετίας του 1990.» Μια άποψη που συμμερίζεται ο Αΐτ-Λάρμπι, ο οποίος παρατηρεί μια «ποιοτική εξέλιξη» του κινήματος. Η σύμπνοια στην επιδίωξη των απαιτήσεων (που συμπυκνώνονται στην απόρριψη του συστήματος), η πολιτισμένη συμπεριφορά των διαδηλωτών, η «εξαιρετική εξέλιξη των σχέσεων» μεταξύ ανθρώπων μαθημένων στους συσχετισμούς δυνάμεων: όλα αυτά, κατά την άποψή του, συνέβαλαν ώστε το Χιράκ να απελευθερώσει «ό,τι καλύτερο έχουν οι Αλγερινοί και είχε θαφτεί». Και στη συνέχεια αναφέρεται στη χονδροειδή κίνηση της εξουσίας να ποινικοποιηθεί η κατοχή της σημαίας Αμαζίγκ. «Τον Ιούνιο, ο στρατηγός Γκάιντ Σάλαχ προσπάθησε να προκαλέσει διχασμό απαγορεύοντας αυτό το έμβλημα, πράγμα που σήμαινε ότι άγγιζε μια ευαίσθητη χορδή. Το γεγονός θα μπορούσε να είχε προκαλέσει συγκρούσεις ανάμεσα στους βερβερόφωνους και τους αραβόφωνους, αλλά είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Στις αραβόφωνες πόλεις, άνθρωποι που δεν θα υποψιαζόταν κανείς ότι θα συμπαθούσαν τους Βερβέρους, άρχισαν να κραδαίνουν την απαγορευμένη σημαίαΣυναυλίες από κατσαρόλες το βράδυ της Πέμπτης Ο ειρηνικός χαρακτήρας των διαδηλώσεων σηματοδοτεί κι αυτός μια ρήξη με το παρελθόν. Όταν οι νέοι μπαίνουν στον πειρασμό να συγκρουστούν με την αστυνομία, η εντολή για επαναφορά σε τάξη είναι άμεση και τη δίνει η ίδια η πομπή φωνάζοντας «Σίλμιγια! Σίλμιγια!» («Ειρηνικά») ή «Χαουά! Χαουά!» («Αδέλφια [όλοι]!»), και η κατάσταση εκτονώνεται. «Το 2017, οι επίσημοι αριθμοί έκαναν λόγο για δεκατρείς χιλιάδες ταραχές σε όλη την Αλγερία. Από τις βίαιες διαμαρτυρίες, περάσαμε στην ανάδυση ενός κινήματος ήρεμου και πειθαρχημένου. Είναι η κατάληξη των τακτικών συζητήσεων σχετικά με την απόρριψη των ταραχών και την αναποτελεσματικότητα της βίας απέναντι σε ένα καθεστώς το οποίο είναι κι εκείνο βίαιο», σχολιάζει ο Μπραχίμι. Αναφέρει το παράδειγμα των κατοίκων της μικρής παραθαλάσσιας πόλης Άοκας (στα ανατολικά της χώρας) οι οποίοι, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την απαγόρευση μιας λογοτεχνικής συνάντησης, βγήκαν στους δρόμους με ένα βιβλίο στο χέρι. Πρόκειται για μια ενωμένη Αλγερία, όλων των πολιτικών τάσεων, που κατεβαίνει στις πορείες. Η διαδικασία των διαδηλώσεων της Παρασκευής στο Αλγέρι είναι η ίδια κάθε φορά. Την επομένη μιας νυχτερινής συναυλίας από κατσαρόλες σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους κρατουμένους, οι πρώτες συγκεντρώσεις πραγματοποιούνται, από νωρίς το πρωί ακόμη, γύρω από την πλατεία Μωρίς-Ωντέν ή την Γκραντ Ποστ. Κατόπιν, στις αρχές του απογεύματος, μετά τη μεγάλη προσευχή, η σύγκλιση των πομπών των διαδηλωτών –και ιδίως εκείνης που ξεκινά από το Μπαμπ Ελ-Ουέντ– προς το κέντρο της πόλης προσφέρει ένα εντυπωσιακό θέαμα. Η πόλη αντηχεί από φωνές. Το βράδυ, μέσα ενημέρωσης, δικηγόροι και ΜΚΟ κάνουν καταμέτρηση των συλλήψεων, εκ των οποίων ορισμένες διαρκούν μόνο λίγες ώρες, και των εξαφανίσεων: συχνά, διαδηλωτές επιβιβάζονται σε οχήματα της αστυνομίας από άντρες ντυμένους με πολιτικά, και μεσολαβούν αρκετές ημέρες μέχρι να γίνει γνωστός ο τόπος κράτησής τους και οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν. Ενδεχομένως το Χιράκ να κομπάζει διότι απέτρεψε μια δεύτερη θητεία του Μπουτεφλίκα και διότι προκάλεσε δύο φορές την αναβολή των εκλογών, ωστόσο η κατάσταση στα μέσα Νοεμβρίου, που σημαδεύτηκε από την αντιπαράθεση μεταξύ του κινήματος και του αρχηγού του στρατού, φαινόταν να έχει φτάσει σε αδιέξοδο. Από τη μια πλευρά, ο λαός εξακολουθούσε να εκδηλώνει την άρνησή του να ανεχθεί για περισσότερο χρόνο μια κυβέρνηση την οποία θεωρεί υπεύθυνη για το ναυάγιο του εθνικού σχεδίου που αναλήφθηκε με την ανεξαρτητοποίηση της χώρας. Από την άλλη, η ίδια κυβέρνηση είχε σκοπό να οργανώσει με οποιοδήποτε αντίτιμο προεδρικές εκλογές στις οποίες συμμετείχαν δύο πρώην πρωθυπουργοί (Άλι Μπενφλίς και Αμπντελματζίντ Τεμπούν) και δύο πρώην υπουργοί του Μπουτεφλίκα (Αζεντίν Μιχούμπι και Αμπντελκαντέρ Μπενγκρίνα), ενώ ο πέμπτος υποψήφιος, ο Αμπντελαζίζ Μπελαΐντ, ανέκαθεν υποστήριζε τον πρώην πρόεδρο. Από τη στιγμή της έναρξης της προεκλογικής εκστρατείας, οι συγκεντρώσεις τους, που δεν προσέλκυαν καθόλου κόσμο, διαταράσσονταν συστηματικά από «χιρακιστές». Κάθε βράδυ αναγγέλλονταν προσκλήσεις για διαδηλώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και νυκτερινές συγκεντρώσεις διαλύονταν από την αστυνομία. «Μιλούν σήμερα για “ελαφρά δικτατορία”. Εγώ δεν της δίνω χαρακτηρισμό», ξεκαθαρίζει ο Μπενφοντίλ. «Απλώς παρατηρώ ότι εξακολουθούμε να μην έχουμε αποσπάσει πλήρως το δικαίωμα να διαδηλώνουμε ελεύθερα. Η δημόσια τηλεόραση είναι χειρότερη από πριν. Επανήλθαν οι μηχανικοί τρόποι εορτασμού των δεσποτών μας. Στην πολιτική σκηνή, συναντάς τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες χειρονομίες υποταγής, τις ίδιες συνήθειες τύπου “FLN(7), το χειροκρότημα για οτιδήποτε λέει ή κάνει ο αρχηγός». «Οφείλουμε να οραματιστούμε μαζί μια καινούργια κοινωνία» Αποδείξεις ενίσχυσης του αυταρχισμού του καθεστώτος: η –αντισυνταγματική– απαγόρευση που επιβλήθηκε σε όσους δεν είναι κάτοικοι Αλγερίου να μεταβαίνουν στην πρωτεύουσα την Παρασκευή ή η φυλάκιση δεκάδων διαδηλωτών που κρατούσαν το έμβλημα των Αμαζίγκ. Συλλήψεις που διατάχθηκαν από τον στρατηγό Γκάιντ Σάλαχ κατά τη διάρκεια ομιλίας του, χωρίς ωστόσο κανένα νομικό έρεισμα, όπως διαβεβαιώνει η δικηγόρος Αΐσα Μπάχτι, μέλος του Δικτύου Πάλης Ενάντια στην Καταστολή, για την απελευθέρωση των κρατουμένων συνείδησης και για τις δημοκρατικές ελευθερίες. «Όντως υπάρχει ένα άρθρο το οποίο απαγορεύει στο προσωπικό της δημόσιας διοίκησης και στους υπουργούς να επιδεικνύουν κάποιο άλλο έμβλημα πέραν της εθνικής σημαίας, αυτό όμως δεν ισχύει για τους διαδηλωτές. Οι εισαγγελείς, λοιπόν, επικαλούνται το άρθρο 79 του ποινικού κώδικα, σύμφωνα με το οποίο όποιος προσβάλλει την ακεραιότητα της εθνικής επικράτειας τιμωρείται με ποινή φυλάκισης. Στα κατηγορητήρια αναφέρεται ότι οι εναγόμενοι “φέρουν έμβλημα άλλο από την εθνική σημαία”, που είναι επανάληψη των ισχυρισμών του στρατηγού Γκάιντ Σάλαχ. Επομένως, ο λόγος του έχει την ισχύ νόμου.» Σε αυτό το πλαίσιο, οι ακτιβιστές και οι προοδευτικές προσωπικότητες αναλογίζονται τη συνέχεια, προσπαθώντας να ξεπεράσουν τον άμεσο ορίζοντα των προεδρικών εκλογών. «Είναι μια περίοδος που οφείλουμε να οραματιστούμε μια καινούργια κοινωνία, ένα νέο Σύνταγμα που θα χαράζει τις γραμμές μιας σύγχρονης κοινωνίας», διαβεβαιώνει η Μπάχτι. «Είμαι πεπεισμένη ότι το κίνημα θα συνεχιστεί και ότι η αλλαγή έχει ήδη αρχίσει. Κάποιοι λένε ότι χρειαστήκαμε επτά χρόνια για να απελευθερώσουμε την Αλγερία από την αποικιοκρατική παρουσία και ότι το Χιράκ μπορεί να αντέξει ακόμη επτά και περισσότερα χρόνια. Ακούμε αυτά τα συνθήματα να επαναλαμβάνονται στις διαδηλώσεις». Πράγματι, για αρκετoύς από τους συμμετέχοντές του, η διάρκεια του Χιράκ ήδη αποτελεί μια πρώτη νίκη. Ο Μπενφοντίλ, από την πλευρά του, δείχνει λιγότερο ενθουσιασμό. «Δυστυχώς κατευθυνόμαστε προς ένα πλήρες αδιέξοδο. Υπάρχει ένα είδος πόλωσης. Στη μια πλευρά βρίσκεται η στρατιωτική εξουσία κι απέναντί της η αντίσταση από το Χιράκ, που διαμαρτύρεται, που δεν έχει εκπροσώπους και που δεν αναγνωρίζει κανέναν ως τέτοιον. Είναι μια αρκετά ευχάριστη αναρχίζουσα στιγμή, που όμως απαιτεί μεγάλη πνοή για τη συνέχεια. Πιστεύω ότι, σε λαϊκό επίπεδο, θα οδηγηθούμε σε μια μορφή ριζοσπαστικοποίησης εν όψει των επιβαλλόμενων προεδρικών εκλογών.» Σε διάστημα οκτώ μηνών, εμφανίστηκαν αρκετές πρωτοβουλίες με στόχο να προσφέρουν μια πολιτική εκπροσώπηση στο Χιράκ. Καμία δεν πέτυχε τον σκοπό της, και η στοχευμένη καταστολή κατά προσωπικοτήτων, και κυρίως νεαρών ακτιβιστών, δεν διόρθωσε την κατάσταση. Χωρίς ελευθερίες και χωρίς πολυφωνία επί τρεις δεκαετίες, οι Αλγερινοί παραμένουν ιδιαίτερα καχύποπτοι απέναντι στα πολιτικά κόμματα.   (1) Βλ. Akram Belkaïd και Lakhdar Benchiba, «En Algérie, les décideurs de l’ombre», «Le Monde diplomatique», Απρίλιος 2019. (2) Βλ. Mickaël Correia, «En Algérie, les stades contre le pouvoir», «Le Monde diplomatique», Μάιος 2019. (3) Hafid Azzouzi, «Détenus du mouvement populaire: le CNLD compte saisir les instances internationales», «El Watan», Αλγέρι, 13 Οκτωβρίου 2019. (4) Catherine Le Brech, «Saisie de 701 kg de cocaïne à Oran: le scandale qui ébranle l’État algérien», «France Info Afrique», 25 Ιουνίου 2018. (5) Βλ. Akram Belkaïd, «Algérie: les discours du général», «Horizons Αrabes», 20 Σεπτεμβρίου 2019, https://blog.mondediplo.net (6) Βλ. Arezki Metref, «Η αλγερινή Αριστερά σε λήθαργο», «Le Monde diplomatique – ελληνική έκδοση», 10 Μαρτίου 2019, (7) FLN: Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης (Front de Libération Nationale), δημιούργημα του αγώνα για την ανεξαρτησία και επί μακρόν μοναδικό κόμμα.]]>

Μπορεί να σας ενδιαφέρουν επίσης:

Πρόσφατα άρθρα

Η μέθοδος της Σουηδίας

Αντίθετα με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η Σουηδία επέλεξε μια μέθοδο μη καταναγκαστική για την αντιμετώπιση της πανδημίας από τον Covid-19. Η κυβέρνηση έθεσε περιορισμούς στις μετακινήσεις και τις επαφές αλλά δεν επέβαλε εγκλεισμό.

Το Τέξας στα όπλα ενάντια στην καραντίνα

Εγκλεισμός του πληθυσμού προκειμένου να προστατευτεί από τον ιό; Η ιδέα πόρρω απείχε από το να γίνει ομόφωνα αποδεκτή στο Τέξας, καθώς ορισμένοι είδαν σε αυτήν μια προσβολή των ατομικών ελευθεριών.

Το προσφυγικό, πρόβλημα και για τον Ερντογάν

Ενώ στις απαρχές του εμφυλίου πολέμου που αιματοκύλισε την χώρα τους οι Σύριοι πρόσφυγες έγιναν δεκτοί με ανοιχτές αγκάλες από την Τουρκία, σήμερα πλέον βρίσκονται στο στόχαστρο της Άγκυρας.

Αν το Πεκίνο σταματούσε να αγοράζει το αμερικανικό χρέος

Η ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Πεκίνου έχει πυροδοτήσει μια ζωηρή συζήτηση για το είδος των «μέτρων» που θα μπορούσαν να πάρουν οι ΗΠΑ ξεκινώντας από τις φοιτητικές βίζες και φτάνοντας μέχρι την αγορά σόγιας.

Ημερολόγιο

Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Social