Μαύρο «top-ten»

Οι σύγχρονες ασφαλιστικές δραστηριότητες είναι αξεδιάλυτα συνδεδεμένες με την αντασφάλιση –την ασφάλιση των ασφαλιστών- η οποία τις ακολουθεί κατά πόδας, σαν σκιά. Οι ασφαλιστές εξασφαλίζουν κάλυψη απέναντι σε κινδύνους που θεωρούν σημαντικούς, συνάπτοντας μια ασφάλεια επί των ασφαλειών που έχουν συνάψει. Ο μηχανισμός είναι ο ίδιος με εκείνον που εφαρμόζεται στο πρώτο επίπεδο της ασφαλιστικής δραστηριότητας: ο ασφαλιστής καταβάλλει ασφάλιστρο στον αντασφαλιστή, ο οποίος και αναλαμβάνει την υποχρέωση να τον αποζημιώσει εάν επέλθει ο ασφαλισθείς κίνδυνος. Αυτά τα ασφάλιστρα ο αντασφαλιστής τα επενδύει συνήθως σε χρηματοοικονομικούς τίτλους, των οποίων τα κέρδη χρησιμεύουν για την αποπληρωμή των αποζημιώσεων που καταβάλλονται στους ασφαλιστές. Έτσι, οι αντασφαλιστές βρίσκονται, ήδη από τον 19ο αιώνα, στο προσκήνιο του διεθνούς χρηματοπιστωτικού τομέα.

Ο τομέας της αντασφάλισης, στον οποίο σήμερα κυριαρχούν η Munich Re (ιδρύθηκε το 1880) και η Swiss Re (ιδρύθηκε το 1863), έκανε την εμφάνισή του μετά από εκτεταμένες πυρκαγιές που κατέστρεψαν αρκετές μεγάλες πόλεις. Το 1842, το Αμβούργο τυλίχτηκε στις φλόγες, γεγονός που οδήγησε στην πτώχευση τους Γερμανούς ασφαλιστές, με αποτέλεσμα να γεννηθεί η αντασφάλιση.

Πρόσφατα, πολλοί τύποι κινδύνου –τρομοκρατία, τεχνολογικοί κίνδυνοι, φυσικές καταστροφές (κυρίως λόγω της κλιματικής αλλαγής)- προκάλεσαν μεγάλες ανατροπές στην ασφαλιστική αγορά, δημιουργώντας ολοένα μεγαλύτερη αύξηση του ασφαλιστικού κόστους. Η Swiss Re παράγει εξαιρετικά πλήρη ετήσια στοιχεία για την έκταση των υλικών ζημιών και απωλειών ζωών που οφείλονται στις συγκεκριμένες αιτίες, τα οποία και αποδελτιώνονται στην επιθεώρηση Sigma (1). Οι αριθμοί αφορούν κατά κύριο λόγο τα ασφαλισθέντα αγαθά (ζωή, υγεία και υλικά αγαθά), δηλαδή τα ποσά που κατέβαλαν στους πελάτες τους οι ασφαλιστές και οι αντασφαλιστές. Όμως, στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ασφαλισμένο μονάχα το 3% των πληγέντων αγαθών, έναντι περισσότερο από 40% στις ανεπτυγμένες χώρες (2).

Ο τυφώνας Κατρίνα, ο οποίος έπληξε την περιοχή της Νέας Ορλεάνης το 2005, προκάλεσε ζημίες 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων και αποδείχθηκε το πλέον πολυδάπανο ασφαλιστικό γεγονός στην ιστορία των ασφαλισμένων ζημιών από το 1970, δηλαδή από την εποχή που άρχισαν να συλλέγονται στοιχεία για τέτοια ζητήματα. Αν μάλιστα στον λογαριασμό προστεθούν και τα μη ασφαλισμένα αγαθά που επλήγησαν, τότε ο συνολικός λογαριασμός ανέρχεται στα 150 δισ. δολάρια. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο σεισμός που έπληξε την Ιαπωνία το 2011 και το τσουνάμι που τον ακολούθησε, προκαλώντας το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα (35 δισ.) και έπονται ο τυφώνας Άντριου που έπληξε τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1992 (25 δισ.) και τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 (24 δισ.). Η 11η Σεπτεμβρίου αποτελεί το δαπανηρότερο «τεχνικό» γεγονός: έτσι αποκαλεί η Swiss Re τα ασφαλιστικά γεγονότα τα οποία δεν έχουν σχέση με φυσικές καταστροφές.

Στη Γαλλία, η οποία επλήγη το 2003 από μεγάλο καύσωνα, το συνολικό κόστος των ζημιών που προκάλεσαν οι κατακλυσμοί τον ίδιο χρόνο ανήλθε στα 2 δισ. ευρώ, ποσό ρεκόρ για τα δεδομένα της χώρας. Τα είκοσι τελευταία χρόνια οι πλημμύρες αποτελούσαν τον κυριότερο ασφαλιστικό κίνδυνο που οφείλεται σε φυσικές καταστροφές· ακολουθούσε η ξηρασία. Όσον αφορά τις 25 περισσότερο δαπανηρές περιπτώσεις φυσικών καταστροφών της περιόδου 1970-2010, η πλειονότητα συνέβη μετά το 2001. Ο αριθμός των θυελλών που κατατάσσονται στις κατηγορίες 4 και 5 (κατηγορία με τη μέγιστη ένταση ανέμων) διπλασιάστηκε μέσα σε τριάντα πέντε χρόνια.

Οι φυσικές καταστροφές αυτού του είδους μπορεί να συνεπάγονται αυξημένο υλικό κόστος και χαμηλό κόστος ανθρώπινων ζωών ή το αντίθετο. Οι φονικότερες υπήρξαν οι καταιγίδες και οι πλημμύρες που προκλήθηκαν το 1970 από τον κυκλώνα Μπόλα στο Μπαγκλαντές [εκείνη την εποχή ανήκε στο Πακιστάν (3)] και στο ινδικό ομόσπονδο κρατίδιο της Βεγγάλης: ο αριθμός των νεκρών κυμάνθηκε γύρω στις 300.000. Στην τρίτη θέση συναντάμε τον σεισμό που έπληξε την Αϊτή το 2010, προκαλώντας 220.000 νεκρούς. Ο καύσωνας και η ξηρασία που έπληξαν την Ευρώπη το καλοκαίρι του 2003 προκάλεσαν τον θάνατο 35.000 ατόμων (δωδέκατη θέση ανάμεσα στις πολύνεκρες φυσικές καταστροφές). Εξάλλου, πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ευρώπη εμφανίζεται σε αυτόν τον κατάλογο, τη στιγμή που –μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες- βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των φυσικών καταστροφών που είχαν το υψηλότερο οικονομικό κόστος. Αν χρειαζόταν κάποια απόδειξη για το κατά πόσον η οικονομική ανάπτυξη επηρεάζει τον αριθμό των νεκρών από φυσικές καταστροφές, αυτός ο πίνακας μας την παρέχει απλόχερα.

Για το 2011, το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η Swiss Re καταμέτρησε 325 καταστροφές, από τις οποίες οι 175 ήταν «φυσικές» και οι 150 «τεχνικές». Στις τελευταίες, αυτή η αντασφαλιστική επιχείρηση θεώρησε καλό να συμπεριλάβει την «αραβική άνοιξη».

  1. Βλέπε swissre.com/sigma και, ειδικότερα, «Catastrophes naturelles et techniques 2011», Sigma n⁰2, Ζυρίχη, 2012. Τα στοιχεία που παρατίθενται προέρχονται από αυτό το τεύχος.
  2. «Adaptation to climate change. Linking disaster risk reduction and insurance», United Nations International Strategy for Disaster Reduction Secretariat (UNISDR), Γενεύη, 2009.
  3. (Σ.τ.Μ.) Μετά την εκδίωξη των αποικιοκρατών από την ινδική χερσόνησο το 1947, οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί του σημερινού Πακιστάν και Μπαγκλαντές εντάχθηκαν σε ένα ενιαίο κράτος, παρά την εδαφική ασυνέχεια που υπήρχε, καθώς αναμεταξύ τους παρεμβαλλόταν το κράτος της Ινδίας. Το 1971, η αδιαφορία, η ανικανότητα κι η διαφθορά στη διαχείριση της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους πληγέντες της καταστροφής πυροδότησε αποσχιστικό κίνημα στο Μπαγκλαντές και εμφύλιο πόλεμο που οδήγησε στην ανακήρυξη ανεξάρτητου κράτους.

Διαβάστε: Η φύση στο Χρηματιστήριο

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedintumblrmail Για το γαλλικό πρωτότυπο
Authors:

Κοινωνιολόγος, συγγραφέας του «La nature est un champ de bataille», Zones, Παρίσι, 2014.