Share on facebook
Share on twitter
Share on skype
Share on whatsapp
Share on print
Share on email

Το Κρεμλίνο φιμώνει την ελεύθερη έκφραση

Η σκληρή καταστολή κάθε αντιπολεμικής φωνής, τόσο στην κοινωνία όσο και στα μέσα ενημέρωσης, ήταν ένα από τα πρώτα μελήματα της ρωσικής εξουσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Οι πόλεμοι δεν ευνοούν την ελεύθερη κυκλοφορία της πληροφορίας. Με αφορμή την εισβολή στην Ουκρανία, η ρωσική εξουσία το καταδεικνύει με τον πιο σκληρό τρόπο. Μετά την υιοθέτηση μιας τροπολογίας του ποινικού κώδικα, στις 4 Μαρτίου 2022, ένας Ρώσος πολίτης αντιμετωπίζει τρία χρόνια φυλάκισης εάν τολμήσει να «απαξιώσει τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων», πέντε χρόνια εάν μεταδώσει κάλεσμα για διαδήλωση. Η δημοσίευση ενός άρθρου που παρεκκλίνει από τα ανακοινωθέντα του υπουργείου Άμυνας μπορεί να επισύρει έως και δεκαπέντε χρόνια φυλάκισης. Πριν από αυτό, ένα διάταγμα είχε απαγορεύσει τη χρήση της λέξης «πόλεμος» ή «επίθεση» για τον χαρακτηρισμό της στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία.

Χτυπώντας γρήγορα και δυνατά, οι αρχές προσπάθησαν να σιωπήσουν τους αντιτιθέμενους στον πόλεμο που πήραν τον λόγο την επομένη της επίθεσης –και δεν ήταν λίγοι. Δεκάδες κείμενα συγκέντρωσης υπογραφών εμφανίστηκαν στο Διαδίκτυο. Εκείνο του Λεβ Πονομάρεφ, υπερασπιστή των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη Ρωσία, συγκέντρωσε τον αριθμό-ρεκόρ του ενός εκατομμυρίου υπογραφών. Επαγγελματικές ενώσεις υπερέβησαν τη συνήθη διακριτικότητά τους: αρχιτέκτονες, γιατροί, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στον πολιτισμό, κωμικοί. Το κίνημα κέρδισε απροσδόκητους θεσμούς. Όπως τους χίλιους πεντακόσιους φοιτητές, αποφοίτους και συνεργάτες του Κρατικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας (MGIMO), εξέχοντος κέντρου εκπαίδευσης Ρώσων διπλωματών και υψηλόβαθμων κρατικών υπαλλήλων, που κάλεσαν «για μια ειλικρινή διαδικασία διαπραγμάτευσης, χωρίς τελεσίγραφα και απαιτήσεις συνθηκολόγησης από την άλλη πλευρά».

Ο φόβος της καταστολής έδωσε τέλος στις συγκεντρώσεις, που μάζεψαν πολλές χιλιάδες άτομα κατά την πρώτη εβδομάδα της σύρραξης. Σύμφωνα με τις καταμετρήσεις της ρωσικής ένωσης OVD-Info, που έχει οργανώσει ένα παρατηρητήριο καταστολής, σχεδόν δεκαπέντε χιλιάδες διαδηλωτές έχουν ήδη συλληφθεί μέχρι τα μέσα Μαρτίου. Η αστυνομία ενισχύεται και από άλλους θεσμούς προκειμένου να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Στις 6 Μαρτίου, ο πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος καταδίκασε, από το ιερό βήμα του καθεδρικού ναού του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα, κάθε μορφή «συνθηκολόγησης και αδυναμίας» στη μάχη ενάντια στις «υποτιθέμενες αξίες» της Δύσης, με το Ντονμπάς να αποτελεί το προκεχωρημένο φυλάκιο αυτής της μάχης. Τη στρατιωτική επιχείρηση έχει επίσης επιδοκιμάσει και η Ρωσική Ένωση Πρυτάνεων, η οποία καλεί «να ενωθούμε γύρω από τον πρόεδρο, ισχυροποιώντας το αισιόδοξο πνεύμα της νεολαίας και την πίστη στη δύναμη της λογικής, ενσταλάζοντας την ελπίδα πως η ειρήνη θα έρθει σύντομα». Λίγες μέρες αργότερα, το πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης απέβαλε δεκατρείς φοιτητές. Η ανοιχτή επιστολή των φοιτητών του Ινστιτούτου Φυσικής και Τεχνολογίας της Μόσχας εξαφανίστηκε από το Διαδίκτυο. «Φοβόμαστε για την ασφάλεια όσων άφησαν την υπογραφή τους σε αυτή την επιστολή», δηλώνεται πλέον στην αρχική σελίδα.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η γενική εισαγγελία ζήτησε το μπλοκάρισμα του αντιπολιτευόμενου διαδικτυακού τηλεοπτικού σταθμού Dozhd. Η απόφαση αναστολής λειτουργίας του ραδιοφωνικού σταθμού «Ηχώ της Μόσχας» αιφνιδίασε πολύ περισσότερο. Παρ’ ότι αποτελεί ιδιοκτησία της Gazprom, είναι γνωστός για την ελευθερία του ύφους του και απολάμβανε μια μορφή ασυλίας χάρη στο ηθικό κύρος του αρχισυντάκτη του Αλεξέι Βενεντίκτοφ. «Το 95% του τηλεφωνικού καταλόγου μου δεν απαντάει πια στις κλήσεις μου» εκμυστηρευόταν σε μια συνάδελφό του1 στις 10 Μαρτίου 2022. Ένα μέρος των εκπομπών εκτοπίστηκε στο YouTube, αναμένοντας την επόμενη επιβολή λογοκρισίας. Ο πληροφοριακός πόλεμος που πυροδότησε η σύρραξη στην Ουκρανία αφήνει πολύ λίγες ευκαιρίες για ενημέρωση. Η Ρωσία έχει ήδη μπλοκάρει το Facebook, ως αντίποινο για την απόφαση του καλιφορνέζικου ομίλου να απαγορεύσει τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης (ανάμεσά τους το τηλεοπτικό κανάλι RT και η ιστοσελίδα Sputnik) στην Ευρώπη. Το Instagram γνώρισε την ίδια τύχη, αφού η μητρική εταιρεία Meta μαλάκωσε την πολιτική μετριασμού των βίαιων μηνυμάτων κατά του στρατού ή των Ρώσων ηγετών. Παρά τη μερική υπαναχώρηση του αμερικανικού ψηφιακού γίγαντα, ένα ρωσικό δικαστήριο κατέταξε τα δύο μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις εξτρεμιστικές οργανώσεις, με το WhatsApp να αποφεύγει προς το παρόν την απαγόρευση.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιταχύνει μια φθορά που άρχισε την άνοιξη του 2021, την εποχή των διαμαρτυριών υπέρ του αντιπολιτευόμενου Αλεξέι Ναβάλνι. Η ταμπέλα του «ξένου πράκτορα», που μέχρι τότε προοριζόταν αποκλειστικά για εκδόσεις χρηματοδοτούμενες από την αμερικάνικη κυβέρνηση, αποδόθηκε σε πολλές διαδικτυακές εφημερίδες. Αυτός ο χαρακτηρισμός, συνώνυμος της διοικητικής παρενόχλησης, δεν εμπόδιζε τις στοχοποιημένες ιστοσελίδες να λειτουργούν. Με τον πόλεμο ενάντια στο Κίεβο, η πίεση μεταλλάχθηκε σε απειλή. Εκτός του ότι οι αρχές μπλόκαραν γύρω στις εκατό ενημερωτικές ιστοσελίδες, οκτώ μέσα ενημέρωσης διέκοψαν προληπτικά την κάλυψη των ένοπλων συρράξεων και δεκαεννέα προτίμησαν να αναστείλουν εντελώς τη λειτουργία τους2. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Agence, εκατόν πενήντα Ρώσοι και αλλοδαποί δημοσιογράφοι θεωρείται ότι εγκατέλειψαν τη χώρα μόλις δέκα ημέρες μετά την εισβολή.

Από τη μεριά των επίσημων μέσων ενημέρωσης, η πλήρης μεταστροφή είναι τόσο θεαματική όσο και γεμάτη επιδεικτική αμνησία. Την παραμονή της εισβολής, τα δημόσια δίκτυα ενημέρωσης συνέχιζαν να καταγγέλλουν «την υστερία της Δύσης» απέναντι στα υποτιθέμενα σχέδια του Κρεμλίνου για εισβολή στην Ουκρανία. Πλέον, στα τηλεοπτικά πλατό πασχίζουν να παρουσιάσουν την επίθεση ως δίκαιη και αναπόφευκτη. Στις 8 Μαρτίου 2022, η δημοσιογράφος Εκατερίνα Γκορντέεβα, εκπρόσωπος της φιλελεύθερης αντιπολεμικής διανόησης στην οποία προσπαθούν να επιβάλουν σιωπή, έμοιαζε ανίκανη να στριμώξει την Ελένα Ντραπέκο, μια βουλευτή που της ανέπτυσσε τις δικαιολογίες για την «προληπτική» στρατιωτική επιχείρηση ενάντια «στον φασισμό που έφτασε στις πύλες» της Ρωσίας (εννοώντας την ουκρανική κυβέρνηση). Επιδεικνύοντας στο πέτο της ζακέτας της το διακριτικό σημάδι «Ζ» –το γράμμα που έχει ζωγραφιστεί στα ρωσικά τανκς– η συγκεκριμένη βουλευτής, άλλοτε σταρ του σοβιετικού κινηματογράφου, απαριθμούσε τους πολέμους στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη για να υπονοήσει πως η Ρωσία θα ήταν ο επόμενος στόχος των Δυτικών και των συμμάχων τους. «Όταν θα έχουμε εκδιώξει τους ναζί, όλος ο κόσμος θα βγει από τα καταφύγια (…) θα είμαστε φίλοι, θα κάνουμε ταινίες μαζί», διαβεβαίωνε. Εάν πιστέψουμε τα επίσημα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων, η πλειοψηφία των Ρώσων συντάσσονται με αυτά τα επιχειρήματα που μεταδίδονται αδιάκοπα από τα τηλεοπτικά κανάλια, με το 68% των ερωτηθέντων να υποστηρίζει την «ειδική επιχείρηση στην Ουκρανία»3. Μέχρι να αρχίσουν να επιστρέφουν τα φέρετρα από το μέτωπο;


  1. «Skaji Gordeeva», YouTube, 10 Μαρτίου 2022.
  2. Ovd-Info, 23 Μαρτίου 2022.
  3. Ινστιτούτο FOM, 6 Μαρτίου 2022.

Μπορεί να σας ενδιαφέρουν επίσης:

Πρόσφατα άρθρα

Είναι ακόμα ωραίο να ζεις στη Σουηδία;

Έχοντας περάσει από το 5,7% στο 20,5% των ψήφων μέσα σε δώδεκα χρόνια, το ακροδεξιό κόμμα των Σουηδών Δημοκρατών (ΣΔ) κατέχει πλέον προνομιακή θέση στο Κοινοβούλιο και στηρίζει τον κυβερνητικό συνασπισμό της Δεξιάς. Η επιθετική άνοδός του μπορεί να προκαλεί έκπληξη σε μια χώρα συνώνυμη της σοσιαλδημοκρατίας. Παραδόξως όμως, εξηγείται από την ανάμνηση μιας ελάχιστα γνωστής πτυχής του σουηδικού κράτους πρόνοιας.

Οι γυναίκες του Ιράν άναψαν το φυτίλι της κοινωνικής αγανάκτησης

Η εξέγερση που πυροδότησε ο θάνατος της Μαχσά Αμινί δεν περιορίζεται στα αιτήματα της κατάργησης της λαομίσητης Αστυνομίας Ηθών και της άρσης της υποχρεωτικής χρήσης της μαντίλας. Και μπορεί μεν η κυβέρνηση να προσπαθεί να κατευνάσει το πλήθος εξετάζοντας τα συγκεκριμένα θέματα, τα θεμέλια του καθεστώτος, όμως, βάλλονται πανταχόθεν, ενώ διαφορετικές κατηγορίες του πληθυσμού ενώνονται στο όνομα μιας γενικευμένης αγανάκτησης.

Ηνωμένο Βασίλειο: Το παρατεταμένο «καλοκαίρι της δυσαρέσκειας»

Μποϊκοτάζ των λογαριασμών ενέργειας, απεργία των ναυτεργατών και των ταχυδρομικών υπαλλήλων, απεργία στα εργοστάσια, στους σιδηροδρόμους και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας: στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις έχουν επανέλθει και δεν σταματούν να εντείνονται, ενώ η χώρα βυθίζεται σε οικονομικοπολιτική κρίση.

Κατάρ, η σταγόνα που ξεχείλισε το Κύπελλο

Οι ευρείες επικρίσεις για τη διοργάνωση του Μουντιάλ στο Κατάρ προέκυψαν τώρα τελευταία, για την «τιμή των όπλων»: οι θάνατοι ξένων εργατών, η καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων και η περιφρόνηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος καταγγέλλονταν επί πολλά χρόνια χωρίς ανταπόκριση. Επιπλέον, τα ίδια συμβαίνουν σε όλες τις μοναρχίες του Κόλπου –όσο όμως κρατούν οι επικερδείς συνεργασίες με τη Δύση, τίποτα δεν ακούγεται…

Οι νονοί του παγκόσμιου ποδοσφαίρου: Έρευνα για τη FIFA

Όσα αποκαλύφθηκαν για τη διαφθορά στη FIFA τα τελευταία χρόνια ξεδίπλωσαν έναν αυταρχικό και διεφθαρμένο οργανισμό. Όσο όμως κι αν κάποιοι δείχνουν να πέφτουν από τα σύννεφα, τα σημάδια ήταν εκεί από πολύ νωρίς. Επιστροφή μέσα από το αρχείο μας στο 2010 και το Μουντιάλ της Νότιας Αφρικής όταν τα σκάνδαλα έχουν ήδη αρχίσει να συσσωρεύονται.

Ημερολόγιο

Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Social